اگرچه نوشتن یک رمان فانتزی جذاب کار سادهای نیست، اما وقتی درست از آب دربیاید، یکی از لذتبخشترین ژانرهاست. این کتابها میتوانند شما را به پادشاهیهای پهناور، شهرهای تسخیرشده، دانشگاههای جادویی و جهانهای فراموششده پر از شگفتی و خطر ببرند و کاری کنند که صدها صفحه را پشت سر هم ورق بزنید و بیتاب کشف ادامه ماجرا باشید.
با این توضیح، در این مطلب سراغ کتابهای فانتزی ای رفتهایم که خواننده را از همان صفحه اول تا پایان، پای داستان نگه میدارند. این شاهکارهای ادبی پر از شخصیتهای رنگارنگ، فضاهای غرقکننده، نثری روان و پیرنگهایی جذاب هستند و به چیزی دست پیدا میکنند که کمتر کتابی از عهدهاش برمیآید: اینکه ذرهای از توجهمان کاسته نشود.
The Way of Kings (راه شاهان)
«زندگی پیش از مرگ. قدرت پیش از ضعف. سفر پیش از مقصد.» The Way of Kings نخستین جلد از مجموعه عظیم Stormlight Archive (آرشیو طوفاننور) نوشته برندون سندرسون است (تاکنون پنج جلد از این مجموعه چاپ شده که همگی قطور هستند). داستان در جهان طوفانزده رُشار رخ میدهد و چندین شخصیت اصلی به هم پیوسته را دنبال میکند، از جمله کالادین، سربازی که به بردگی گرفته شده، شالان داوار، دانشپژوهی اشرافی، و دالینار کولین، فرماندهای نظامی.
این کتاب، فانتزی کلاسیک است که با اعتمادبهنفسی مثالزدنی اجرا شده: دسیسههای سیاسی، رازهای کهن، جنگهای ویرانگر و بازگشت تدریجی قدرتهایی که مدتها گمان میرفت از دست رفتهاند. پیرنگ با سرعت پیش میرود و اکشنی فراوان ارائه میکند، از جمله نبردهایی با شمشیرهای جادویی بهشدت قدرتمند. باید اعتراف کرد که بعضی شخصیتها کمی کمپرداخت هستند و بیشتر شبیه کهنالگو میمانند تا آدمهای واقعی، اما رمان با جهانسازی غنی، رازهای وسوسهانگیز و شخصیت دوستداشتنیای مثل کالادین این کمبود را جبران میکند. تلاشهای او برای محافظت از همرزمانش در میدان نبرد، بار عاطفی اصلی داستان را به دوش میکشد.
Empire of the Vampire (امپراتوری خونآشام)
«نفرت بیش از حد، آدم را خاکستر میکند.» این کتاب، برداشتی بامزه از فانتزی تاریک و کلیشههای خونآشامی است. در Empire of the Vampire، دهههاست که خورشید به درستی طلوع نکرده، خونآشامها بیشتر جهان را فتح کردهاند و انسانها تنها در دژهایی منزوی زنده ماندهاند. در این جهان تاریک، قهرمان داستان، گابریل د لئون، آخرین بازمانده از شوالیههای نقرهای افسانهای، ماجرای فروپاشی تمدن را روایت میکند. پیرنگ، گابریل را میان خطوط زمانی مختلف جابهجا میکند و رفتهرفته ابعاد تازهای از شخصیت و دشمنانش را آشکار میسازد.
جی کریستوف، نویسنده، آشکارا برای اسطورهشناسی خونآشامها در این رمان زحمت زیادی کشیده و تبارهای گوناگونی با رهبران مختلف خلق کرده که همگی برای قدرت میجنگند. او از بسیاری از ایدههای کلاسیک داستانهای خونآشامی بهره میبرد، اما با پیچهایی باحال یا بردنشان به نقطههای افراطی، آنها را تازه جلوه میدهد. اکشنهای مرگبار و تکجملههای زیرکانه هم به وفور پیدا میشود.
Beyond the Deepwoods (فراتر از جنگلهای عمیق)
«هرگز از مسیر خارج نشو.» این اولین کتاب از مجموعه فوقالعاده Edge Chronicles (تواریخ لبه) به قلم پل استوارت و تصویرگری کریس ریدل است. داستان از جاهطلبی کمتری نسبت به جلدهای بعدی برخوردار است، اما راحتی و صمیمیتش بخشی از جذابیت آن است. در این داستان، پسرکی به نام تویگ خانه را ترک میکند و به دل جنگلهای عمیق خطرناک میزند؛ بیابانی پهناور پر از موجودات عجیب، مناظر غریب و خطرهای بیشمار، از جمله خرسهای راهزن، دزدان دریایی آسمان و موجوداتی درنده به نام ویگویگ.
این جهان به بهترین شکل ممکن غیرقابلپیشبینی است و Beyond the Deepwoods از راه اکتشاف موفق میشود. خواننده صرفاً به این دلیل جذب میشود که واقعاً میخواهد بداند پشت تپه، رودخانه یا جنگل بعدی چه چیزی پنهان است. تصویرگریهای ریدل هم تجربه را چندین برابر بهتر میکنند. طراحیهای سیاه و سفید و پرجزئیات، ساکنان عجیب و غریب «لبه» را جان میبخشند و در سراسر داستان به خواننده پاداش بصری میدهند.
The Mystery Knight (شوالیه رازآلود)
«هر شوالیه دورهگردی، اندکی اژدها در وجودش دارد.» این نوولا سومین قسمت از مجموعه The Tales of Dunk and Egg (داستانهای دانک و اگ) است. داستان تقریباً یک قرن پیش از رخدادهای A Game of Thrones (بازی تاجوتخت) میگذرد و سر دانکن قدبلند، یک شوالیه دورهگرد، و نوچهاش اگ را در سفر به وستروس دنبال میکند. چیزی که به ظاهر بازدیدی ساده از یک تورنمنت عروسی است، به تدریج به توطئهای سیاسی خطرناک با درگیری جناحهای شورشی و هویتهای پنهان تبدیل میشود.
اسپینآف اخیر «بازی تاجوتخت»، A Knight of the Seven Kingdoms (شوالیهای از هفت پادشاهی) عالی است و بینندگانی که تشنه داستانهای بیشترند، میتوانند سراغ منبع اصلی بروند که به همان اندازه جذاب است. مقیاس کوچکتر و لحن شادتر این داستانها باعث میشود سرراستتر و لذتبخشتر از کتابهای قطور دنیای وستروس باشند. با این حال، پیچیدگی سیاسی هم چاشنی کار شده، بهویژه پیامدهای بلندمدت شورشهای بلکفایر.
La Belle Sauvage (دختر وحشی زیبا)
«همه ما بازیچه سرنوشت هستیم.» نخستین جلد از سهگانه Book of Dust (کتاب غبار)، خوانندگان را به جهان مجموعه ماندگار His Dark Materials (نیروی اهریمنیاش) نوشته فیلیپ پولمن بازمیگرداند. داستان پیش از رخدادهای Northern Lights (سپیده شمالی) میگذرد و بر مالکوم پولستد متمرکز است، پسری کاردان که درگیر توطئهای خطرناک درباره نوزادی به نام لایرا بلاکوا میشود. وقتی سیلهای فاجعهبار بخش بزرگی از انگلستان را میبلعند، مالکوم با قایق خود راهی سفری پرمخاطره میشود تا از لایرا در برابر نیروهای قدرتمندی که به دنبال کنترل آیندهاش هستند، محافظت کند.
انتظارها از این کتاب بسیار بالا بود، اما پولمن حتی از آنها هم فراتر رفت. La Belle Sauvage هوشمندانه، غرقکننده، تأملبرانگیز و سرگرمکننده است و لایههای تازهای به دنیایی که پیشتر هم غنی بود اضافه میکند. شتاب روایی تحسینبرانگیز است: رازها عمیقتر، خطرها بزرگتر و مخاطرات عاطفی همپای آبهای سیل بالا میآیند.
The Wee Free Men (مردان کوچک آزاد)
«کریونز!» The Wee Free Men نوشتهی زندهیاد تری پرچت، رمانی از دنیای دیسکورلد است که شخصیت تیفانی ایکینگ را معرفی میکند، دختری تیزهوش و اهل عمل که در مزرعهای گوسفندداری زندگی میکند و میفهمد تواناییهای جادویی غیرعادیای دارد. وقتی برادر کوچکش را ملکه سرزمین پریان میدزدد، تیفانی با کمک ناک مک فیگلها (جنگجویانی کوچک و آبیپوش که آمیزهای از شجاعت، آشوب و مضحکبودن هستند) راهی مأموریت نجات میشود.
تقریباً تمام کتابهای دیسکورلد شاهکارند و پر از شوخی و جزئیات رنگارنگ، و حماسه ایکینگ برخی از بهترین آثار نویسنده را در خود جای داده است. عناصر فانتزی بدیع و خلاقانه حس میشوند و فولکلور، افسانههای پریان و پوچی خاص دیسکورلد را در هم میآمیزند. بسیاری از مفاهیم آشنای فانتزی به شکلی غیرمنتظره زیر و رو میشوند. با این حال، داستان دل گرمی هم دارد و حرفهای زیادی درباره شجاعت، مسئولیتپذیری و بزرگشدن میزند.
Perdido Street Station (ایستگاه خیابان پردیدو)
«شهر، ماشینی بیش از حد پیچیده برای فهمیدن بود.» Perdido Street Station کتابی بینهایت خلاقانه است که با شادی و ولع، سیل بیپایانی از ایدههای عجیب و غریب را پیش روی خواننده میریزد. داستان در شهر پهناور نیو کرابوزان جریان دارد، جایی که دانشمندی به نام آیزاک دن در گریمنبولین با موجودی پرندهسان به نام گارودا روبهرو میشود که توانایی پروازکردن را از دست داده. تلاشهای آیزاک برای حل این مشکل، ناخواسته تهدیدی وحشتناک را آزاد میکند که میتواند شهر را نابود کند.
این کتاب با تخیل محض خواننده را به دام میاندازد. پیرنگ آن تلفیقی است از فانتزی، علمیتخیلی، نقد اجتماعی، فیلم موجودات ترسناک، وحشت و کمدی سیاه، و خود نیو کرابوزان با هیچ فضای فانتزی دیگری قابل مقایسه نیست. شهری شلوغ، کثیف، صنعتی، از نظر سیاسی بیثبات و آکنده از گونهها و فرهنگهای گوناگون، از جمله خپریهای حشرهسان، اسلیک موثهای ویرانگر، شیاطین واقعی و موجودی خداگونه به نام ویور.
The Lies of Locke Lamora (دروغهای لاک لامورا)
«یک روز، لاک لامورا، یک روز آنقدر باشکوه گند میزنی که…» این کتاب در اصل نسخهای فانتزی از یک داستان سرقت است با فضایی غنی الهامگرفته از ایتالیای دوره رنسانس. شخصیت اصلی، رهبر گروهی دزد به نام حرامزادههای جنتلمن است که کلاهبرداریهای پیچیدهای علیه نخبگان شهر ترتیب میدهند. لاک قهرمانی فوقالعاده است: باهوش، بیپروا، طعنهزن و همیشه متقاعد شده که میتواند همه را دور بزند. تماشای اینکه چطور برای موقعیتهای فاجعهبار راهحلهای فیالبداهه پیدا میکند، بخش زیادی از سرگرمی کتاب را تأمین میکند.
علاوه بر شیطنتهای تبهکارانه، کتاب با پیرنگ پر از پیچش و سیستمهای جادویی جذابش دل میبرد و همزمان اشارههایی به رازهای عمیقتر دارد. روابط میان اعضای گروه هم قلابی قدرتمند دیگر است. رفاقتی واقعی میان لاک، ژان و بقیه بچههای گروه وجود دارد. دوستیهایشان از ته دل حس میشود و چندین لحظه اشکآور را رقم میزند.
The Name of the Wind (نام باد)
«من شاهدختها را از چنگ شاهان گورخفته دزدیدهام.» سرگذشت شاهکش (Kingkiller Chronicle) نوشته پاتریک راتفوس، بیشک یکی از بزرگترین مجموعههای فانتزی تمام دوران است، هرچند متأسفانه جلد سوم و پایانی هنوز تمام نشده. این کتاب، مطالعهای روانشناختی بر شخصیت کووت است، شخصیتی افسانهای که کارهایش بدل به اسطوره شدهاند. او که حالا در گمنامی زندگی میکند، شروع به تعریف داستان واقعی زندگیاش میکند؛ از کودکی میان هنرمندان دورهگرد تا سالهای حضورش در دانشگاهی معتبر که به جادو اختصاص دارد.
کووت یکی از جذابترین شخصیتهای فانتزی قرن بیستویکم است و با تلفیقی از اعتمادبهنفس و آسیبپذیری با هر چالشی روبرو میشود که او را بینهایت گیرا میکند. ما از همان آغاز میدانیم که زندگیاش با عظمت تعریف خواهد شد، اما همچنین با تراژدیای بزرگ. در طول مسیر، او سیستمهای جادویی پیچیده، همراهانی رنگارنگ و سایه شوم چاندریان (موجوداتی اسطورهای مرتبط با مرگ و نابودی) را کشف میکند.
King Sorrow (شاه اندوه)
«تاج، هر زخمی را به یاد میسپارد.» King Sorrow تازهترین رمان جو هیل (پسر استاد وحشت، استیون کینگ) و یکی از بهترین آثار اوست. داستان درباره گروهی از دوستان جوان است که در موقعیتی وخیم، با اژدهایی شرور معامله میکنند. این اژدها از آنها محافظت میکند و دشمنانشان را خاکستر میکند، اما در عوض هر سال قربانیای تازه طلب میکند. این نقطه شروع فوقالعادهای است که هیل آن را بینقص بسط میدهد و خیانتها، سازمانهای دولتی سایه و انسانهایی را که تقریباً به اندازه خود اژدها پلیدند وارد داستان میکند.
کتاب سرشار از صحنههای ترسناک، اکشن و هیولاهایی از هر نوع است و پیرنگش چندین دهه را دربرمیگیرد، با این حال همواره شخصیتهای اصلی را در مرکز توجه نگه میدارد. آنها سهبعدی هستند و واقعگرایی عاطفی لازم را به داستانی کاملاً فانتزی تزریق میکنند. روی هم رفته، King Sorrow ترکیبی عالی از آکادمی تاریک، وحشت، فانتزی و ادبیات بلوغ است.
شما کدام یک از این کتابها را خواندهاید؟ یا کتاب فانتزی دیگری هست که از صفحه اول تا آخر میخکوبتان کرده باشد؟
